Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Διαδικτύου (ΣΕΔΕ), με γνώμονα την υπεύθυνη και έγκυρη ενημέρωση των μελών του, παρουσιάζει το νέο θεσμικό πλαίσιο που διέπει την προσβασιμότητα προϊόντων και υπηρεσιών σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2019/882 και τον Ν. 4994/2022. Στόχος είναι να αποσαφηνιστούν τα όρια εφαρμογής της νομοθεσίας, οι κρίσιμες ημερομηνίες, οι αρμόδιοι φορείς και οι προβλεπόμενες κυρώσεις, ώστε τα μέλη του Συνδέσμου να γνωρίζουν με σαφήνεια τις υποχρεώσεις τους και να προγραμματίσουν εγκαίρως τις μελλοντικές τους ενέργειες.
Η Οδηγία (ΕΕ) 2019/882, γνωστή ως «Πράξη για την Προσβασιμότητα», ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με τον Ν. 4994/2022 (ΦΕΚ Α’ 215/18.11.2022) και εισάγει ενιαίες απαιτήσεις προσβασιμότητας για σειρά προϊόντων και υπηρεσιών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η εφαρμογή της σε ιστοσελίδες και ψηφιακές υπηρεσίες, οι οποίες αποτελούν βασικό μέσο παροχής υπηρεσιών σε καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, η υποχρέωση συμμόρφωσης καταλαμβάνει αποκλειστικά νέα προϊόντα και υπηρεσίες που θα τεθούν σε κυκλοφορία από την 28η Ιουνίου 2025 και εφεξής. Οι ιστοσελίδες και οι ψηφιακές εφαρμογές που είναι ήδη ενεργές πριν από την ημερομηνία αυτή δεν υπάγονται σε υποχρέωση συμμόρφωσης, εκτός εάν υποστούν ουσιώδη τροποποίηση ή επανασχεδιασμό ή αν υπάγονται σε ειδικότερες διατάξεις, όπως εκείνες που αφορούν φορείς του δημόσιου τομέα και την υποχρέωση συμμόρφωσης με τα πρότυπα WCAG 2.1. Η αναφορά στο έτος 2030 δεν αφορά γενική υποχρέωση συμμόρφωσης όλων των υφιστάμενων ψηφιακών υπηρεσιών, αλλά συνδέεται αποκλειστικά με το δικαίωμα συνέχισης διάθεσης υπηρεσιών και προϊόντων που είχαν ήδη τεθεί σε κυκλοφορία πριν από την 28η Ιουνίου 2025. Επομένως, ιστοσελίδες που είναι ήδη «live» πριν από την ημερομηνία αυτή δεν καθίστανται αυτομάτως υποχρεωμένες σε συμμόρφωση έως το 2030, παρά μόνο στην περίπτωση που υποστούν σημαντικές τροποποιήσεις στο περιεχόμενο ή στη λειτουργικότητά τους.
Η αρμοδιότητα για την εφαρμογή του πλαισίου στην Ελλάδα ανήκει κατά κύριο λόγο στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών. Συμπληρωματικές αρμοδιότητες έχουν το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων και η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, ενώ η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) και η Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας (ΕΑΠ) λειτουργούν με συμβουλευτικό χαρακτήρα. Παράλληλα, η Επιτροπή Τυποποίησης του ΕΛΟΤ συμβάλλει στη διάδοση και υιοθέτηση τεχνικών προτύπων, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές WCAG.
Ως προς τον μηχανισμό ελέγχου και τις κυρώσεις, το άρθρο 26 του Ν. 4994/2022 προβλέπει την επιβολή διοικητικών μέτρων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν πρόστιμα, εντολές συμμόρφωσης ή ακόμη και παύση διάθεσης υπηρεσιών. Ωστόσο, στην παρούσα φάση δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η πρακτική διαδικασία ελέγχου, ούτε έχουν καθοριστεί με σαφήνεια οι αρχές που θα αναλάβουν την εποπτεία κάθε επιμέρους τομέα. Είναι χαρακτηριστικό ότι πιθανές καταγγελίες από χρήστες με αναπηρία δύνανται, τουλάχιστον αρχικά, να υποβάλλονται σε φορείς όπως ο Συνήγορος του Καταναλωτή, η ΕΣΑμεΑ ή η ΕΑΠ, οι οποίοι ωστόσο έχουν περισσότερο συμβουλευτικό και διαμεσολαβητικό χαρακτήρα.
Δεδομένων των ερμηνευτικών κενών και της έλλειψης εδραιωμένης πρακτικής, είναι εύλογο να αναμένεται αρχικά μία επιεικής προσέγγιση από την πλευρά της Διοίκησης. Παρά ταύτα, οι διατάξεις περί διοικητικών κυρώσεων ισχύουν και καθιστούν αναγκαία την υπεύθυνη ενημέρωση όλων των φορέων της αγοράς. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμο ο ΣΕΔΕ να προχωρήσει σε θεσμική παρέμβαση με την υποβολή επίσημου ερωτήματος προς τα αρμόδια Υπουργεία, αιτούμενος αφενός την αποσαφήνιση των όρων υπό τους οποίους μια υφιστάμενη ψηφιακή υπηρεσία θεωρείται ότι υφίσταται ουσιώδη τροποποίηση και αφετέρου τον καθορισμό του αρμόδιου εποπτικού φορέα και της διαδικασίας επιβολής των κυρώσεων. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί υπεύθυνη και θεσμική ενημέρωση των μελών, θα χαραχθεί καθαρή γραμμή για το πλαίσιο εφαρμογής της Οδηγίας και θα αποφευχθούν ερμηνευτικές ασάφειες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αβεβαιότητα στη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Άρθρο της επιστημονικής συνεργάτη του ΣΕΔΕ Μυρσίνης Αν. Τσαχαλίδου
